Terwijl Vlaanderen opnieuw kampt met hittegolven en droogte, groeit de druk op bedrijven: water wordt schaarser, regelgeving strenger en de impact op de bedrijfsvoering almaar concreter. Toch wordt het risico vaak pas zichtbaar wanneer het te laat is – bij een droge zomer, beperking op grondwaterwinning of wanneer een leverancier moet afschalen. In dit artikel laten we zien hoe je van waterrisico naar waterstrategie gaat.
Onze regio behoort tot de waterarmste van Europa. Volgens de Aqueduct Water Risk Atlas van het World Resources Institute overtreft de Vlaamse watervraag nu al structureel het aanbod. Vlaanderen heeft een negatieve waterbalans – en de druk op het grondwater blijft jaar na jaar toenemen.
De oorzaken versterken elkaar. Intensieve landbouw en industrie vragen veel water. Door de hoge verhardingsgraad infiltreert regenwater minder gemakkelijk in de bodem. En klimaatverandering leidt tot extremen: hevigere regenbuien die rivieren en rioleringsnetten overbelasten, afgewisseld met langere periodes van droogte die de waterreserves uitputten. De droge zomers van 2017, 2018, 2022 en 2025 waren geen uitzonderingen, maar signalen van een structurele verschuiving.
Voor bedrijven die afhankelijk zijn van water – in sectoren als voeding, chemie, farmaceutica, textiel en papier – vertaalt die ontwikkeling zich in concrete risico’s: waterschaarste, beperkingen op grondwaterwinning, strengere lozingsnormen en stijgende kosten voor waterinname en -verwerking.
Wie alleen kijkt naar het waterverbruik op de eigen site, ziet maar een deel van het plaatje. Het waterrisico schuilt vaak ook stroomopwaarts – bij leveranciers van grondstoffen, ingrediënten of halffabricaten, vaak in regio's met hoge waterstress. Een suikerleverancier die kampt met droogte. Een verpakkingsproducent die aan strengere water- en lozingsvoorschriften moet voldoen. Al die schakels kunnen de continuïteit van je bedrijf onder druk zetten.
Dat bredere perspectief wordt nadrukkelijk opgenomen in almaar meer rapportagekaders en internationale standaarden. De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de bijbehorende ESRS E3-standaard vragen bijvoorbeeld dat bedrijven niet alleen hun eigen watergebruik in kaart brengen, maar ook hun afhankelijkheden en impacts door de volledige waardeketen heen analyseren. Materialiteit is het sleutelwoord: als water relevant is voor jouw activiteiten of die van je leveranciers, moet je er vaak over rapporteren.
Water uitsluitend behandelen als een rapportageverplichting onder de CSRD is een gemiste kans – en een risico op zich. Bedrijven die vandaag onvoldoende zicht hebben op hun watergebruik, -afhankelijkheid en -risico's, vergroten hun kwetsbaarheid.
De fysieke risico's zijn reëel: productieonderbrekingen door droogte of overstromingen, hogere operationele uitgaven door stijgende waterinname- en zuiveringskosten, of problemen met vergunningen naarmate de regelgeving – zoals de nieuwe Europese wetgeving rond lozing op oppervlaktewater – strenger wordt.
Ook de transitierisico’s nemen toe. Klanten verwachten almaar vaker aantoonbare duurzaamheidsinspanningen. Investeerders kijken kritischer naar ESG-prestaties. Kortom, water is geen thema meer voor de milieuafdeling alleen, maar ook een vraagstuk voor de boardroom. Bedrijven die nu in hun waterstrategie investeren, bouwen een voorsprong op in veerkracht, compliance en geloofwaardigheid.
Hoe de strategische aanpak van water als materieel thema er in de praktijk kan uitzien, illustreert de samenwerking tussen Pantarein en Astra Sweets.
Voor de Turnhoutse snoepgoedfabrikant is water een essentiële grondstof. Vanuit de groeiende bewustwording rond waterstress in Vlaanderen wilde het bedrijf zijn watergebruik grondig laten analyseren.
Pantarein bracht eerst de waterimpacts, afhankelijkheden en klimaatgerelateerde risico's in kaart, zowel op de eigen site als in de waardeketen. Daaruit bleek dat de directe impact op de regionale watervoorraad beperkt is, maar dat de afhankelijkheid van beschikbaar en zuiver water aanzienlijk is.
Op basis van die inzichten stelden we een adaptatieplan op met strategische aanbevelingen, gerichte maatregelen en een concreet waterbeleid met vier prioriteiten: efficiënt watergebruik, preventie van verontreiniging, duurzaam waterbeheer en klimaatadaptatie. Voor elke prioriteit werden doelstellingen, beleidslijnen, verantwoordelijkheden en KPI's vastgelegd.
Parallel onderzocht ons zusterbedrijf Pantarein Water twee technische toekomstscenario's: de zuivering van afvalwater met hoog suikergehalte in combinatie met energierecuperatie en de verplichte recuperatie van regenwater. Die oplossingen kunnen niet alleen de waterstress verlichten, maar ook leiden tot kostenbesparingen. Momenteel lopen er labotesten om de aannames die tijdens de haalbaarheidsstudie werden gedaan te bevestigen.
“Dankzij de grondige analyse van Pantarein hebben we vandaag onderbouwde inzichten die onze strategische besluitvorming versterken.”
Jan Verhaert, Project Management Officer, Astra Sweets.
Een doordachte waterstrategie vraagt zowel strategisch inzicht als technische expertise. Daarom bundelt Pantarein de krachten met zusterbedrijf Pantarein Water, dat circulaire wateroplossingen voor de industrie ontwikkelt. Dankzij die kruisbestuiving ondersteunen we bedrijven die hun wateruitdaging willen aangaan van a tot z.
Van strategie tot techniek, van risicoanalyse tot concrete installatie: Pantarein biedt één aanspreekpunt voor alles wat met water te maken heeft.
Is water een materieel thema voor jouw bedrijf? Wil je weten welke risico's je loopt en hoe je die kan aanpakken? Neem contact met ons op via mail@pantarein.be om een vrijblijvend gesprek vast te leggen.