Herziene ESRS in finale consultatie: wat verandert er voor je volgende duurzaamheidsrapport?

Op 6 mei 2026 heeft de Europese Commissie de herziene ESRS gepubliceerd voor openbare consultatie tot 3 juni 2026. De inhoudelijke keuzes liggen vast en die maken rapporteren een pak eenvoudiger: ruim 60% minder verplichte datapunten, een rapporteringslast die meer dan 70% lager ligt, en meer ruimte om zelf te bepalen wat relevant is. Voor Wave 2-bedrijven betekent dat: de spelregels staan vast, en boekjaren 2025 en 2026 zijn cruciaal om klaar te zijn voor de verplichte rapportage over boekjaar 2027.

EFRAG leverde in december 2025 haar technisch advies over de ESRS (Europese rapporteringsstandaarden) op, en de Europese Commissie werkte dat uit tot een definitief voorstel. De vereenvoudigingen gaan verder dan alleen minder datapunten: ze raken ook aan hoe je rapporteert en waarover je rapporteert. Wat veranderen de herziene ESRS precies? En wat blijft ondanks alle wijzigingen overeind?

May 18, 2026
CSRD algemeen

Van compliance-oefening naar totaalbeeld

De ESRS worden uitdrukkelijk een 'fair presentation framework'. Een duurzaamheidsrapport is geen afvinklijst meer, maar moet een getrouw totaalbeeld geven van de materiële impacts, risico's en kansen. Die verschuiving stuurt alle andere wijzigingen aan: minder voorgeschreven datapunten, meer eigen afweging, en een rapport dat beoordeeld wordt op samenhang en relevantie in plaats van op volledigheid.

Materialiteit en materialiteitsbeoordeling

De herziene ESRS verduidelijken dat informatie bruikbaar moet zijn voor besluitvorming door gebruikers in het algemeen – niet voor de specifieke vraag van elke individuele gebruiker of stakeholder. Je mag voortaan top-down werken: vanuit je businessmodel, strategie en waardeketen identificeer je welke topics en IRO’s materieel zijn, in plaats van de volledige themalijst van ESRS 1 systematisch af te lopen.

Meer keuze in wat en hoe je rapporteert

Bedrijven bepalen voortaan zelf of ze hun materialiteitsanalyse per regio of land opsplitsen, en wie die analyse gedetailleerd uitvoert moet daarom nog niet op dat niveau rapporteren. Informatie mag je voortaan ook weglaten wanneer ze commercieel gevoelig is of de concurrentiepositie ernstig in het gedrang zou brengen.

Daarnaast voorzien de herziene ESRS structurele verlichtingen:

  • Een 'undue cost and effort'-principe: voor bepaalde informatie mag je afwegen of de kost in verhouding staat tot de toegevoegde waarde voor de gebruiker.
  • Een soepelere aanpak bij overnames en desinvesteringen: een nieuwe dochtervennootschap mag je doorschuiven naar het volgende boekjaar.
  • Het gebruik van schattingen is expliciet toegelaten waar betrouwbare data nog ontbreken, op voorwaarde dat je je methodologie transparant maakt.

Verwachte financiële effecten

Financiële effecten van duurzaamheidsrisico’s mogen voortaan op schattingen gebaseerd zijn, en het aanpassen van schattingen op basis van nieuwe informatie geen rapportagefout betekent. Een hele geruststelling, want ondernemingen vonden het niet evident om de financiële effecten van ESG-risico's nauwkeurig te begroten.

Verfijningen in de topical standards

Ook binnen de individuele topical standards zijn er gerichte verfijningen:

  • Broeikasgasemissies: de rapporteringsgrens vertrekt voortaan van één basis – de financial control approach uit het GHG Protocol – met een aanvulling onder operational control als geopereerde activa anders buiten beeld zouden vallen. Dat sluit beter aan bij wat veel organisaties al doen.
  • Microplastics en verontreinigende stoffen: de rapporteringsplicht voor microplastics wordt beperkt tot primaire microplastics. Welke verontreinigende stoffen materieel zijn bepaal je voortaan op basis van een managementbeoordeling van je activiteiten en sector. De verplichting om te vertrekken van de Europese referentielijsten (E-PRTR en de EU-lijst van zorgwekkende stoffen) vervalt.
  • Mensenrechten en discriminatie-incidenten: enkel onderbouwde gevallen moeten worden gerapporteerd, wat het risico beperkt op rapportage van onbevestigde klachten of signalen die nog in onderzoek zijn.

"De helft van de twee jaar uitstel is voorbij. Nu opnieuw opstarten is geen optie, maar een noodzaak."

Waarom dit nu het startmoment is

Sinds de Omnibus van februari 2025 hebben veel bedrijven hun CSRD-voorbereiding stilgelegd – als gevolg van het uitstel en in afwachting van de vereenvoudigde standaarden. Intussen is de helft van die twee jaar uitstel voorbij en zijn de herziene ESRS er. De consultatie kan enkel nog tot beperkte technische verfijningen leiden, maar de inhoudelijke keuzes liggen vast.

Nu opnieuw opstarten is nodig om te vermijden dat je in 2027 achter de feiten aanloopt. CSRD-rapportage is geen document dat je in de laatste maanden van het boekjaar opstelt. De fundamenten vragen een grondige voorbereiding - denk aan de dubbele materialiteitsanalyse (DMA), het inrichten van je data-architectuur, en het opzetten van governance voor rapportering.

We raden Wave 2-bedrijven daarom aan om de komende maanden zo goed mogelijk te benutten:

  • Rest van 2026: zet de bouwstenen klaar die je voor je 2027-meting nodig hebt – DMA, KPI-set, kwalitatieve disclosures (policies, klimaattransitieplan) – en laat die alvast door je auditor reviewen.
  • Voorbereiding dry-run over FY2026: een volwaardige testrapportage op basis van de vereenvoudigde ESRS, met een volledig readiness assessment door je auditor.

Dan ga je voorbereid je rapportering over boekjaar 2027 tegemoet: definitieve dataverzameling, formele audit, publicatie van het eerste officiële rapport in 2028.

Door nu te starten met de basisbouwstenen bouw je een voorsprong op, waar je bij de eerste officiële rapportage de vruchten van plukt.

Wil je je CSRD-traject (her)opstarten?

Pantarein begeleidt Wave 2-bedrijven door het volledige CSRD-traject – van dubbele materialiteitsanalyse en data-architectuur tot governance-opzet en assurance-voorbereiding. Onze experts vertalen de herziene ESRS naar concrete keuzes voor jouw organisatie, en bouwen samen met je teams de fundamenten op die je in 2027 nodig hebt.

→ Lees het volledige CSRD-overzicht: CSRD 2026: val je in scope en ben je klaar om te starten?

→ Lees ook: Dubbele materialiteitsanalyse: van check-box naar strategisch kompas

Of neem rechtstreeks contact op via mail@pantarein.be.