Duurzaamheidsrapport met AI? Wat de AI Act en EmpCo van je vragen

Steeds meer bedrijven schrijven hun duurzaamheidsrapport, claims of ESG-antwoorden met AI. Sinds deze zomer gelden daarvoor nieuwe regels: de transparantieregels van de AI Act sinds 2 augustus 2026 en EmpCo sinds 27 september 2026.

‍

De kern: AI versnelt het werk, maar neemt de verantwoordelijkheid niet over. Competente menselijke eindredactie bepaalt mee of je een AI-label nodig hebt, en voorkomt dat een vage claim of een geschat cijfer je een EmpCo-sanctie of reputatieschade oplevert.

No items found.

Wat de AI Act van jou vraagt als gebruiker

Wie een AI-tool inzet voor eigen teksten, is in AI Act-termen een gebruiksverantwoordelijke ("deployer"), geen aanbieder. Voor duurzaamheidscommunicatie zijn vooral de volgende regels van belang.

‍

  • AI-geletterdheid. Je neemt maatregelen die de AI-geletterdheid ondersteunen van medewerkers die met AI werken. De Omnibus heeft die plicht versoepeld: een specifiek niveau is niet langer vereist. De plicht zelf is niet verdwenen.
  • Meldplicht voor tekst. Publiceer je AI-tekst om het publiek te informeren over onderwerpen van algemeen belang, dan moet je vermelden dat die tekst met AI is gemaakt of bewerkt. Milieubescherming hoort volgens de Commissie expliciet bij die onderwerpen. Interne documenten en gewone productbeschrijvingen vallen er niet onder, met één belangrijke uitzondering: claims over duurzaamheid, gezondheid of consumentenveiligheid vallen er volgens de Commissie wél onder.
  • De uitzondering. Een label is niet nodig als een persoon met relevante inhoudelijke kennis de tekst grondig heeft nagelezen, inclusief factchecking, en als een persoon of organisatie de redactionele verantwoordelijkheid draagt. De Commissie geeft daarbij zelf het voorbeeld van een AI-gegenereerd duurzaamheidsrapport dat is nagelezen door professionals in de relevante functies. Een review die enkel spelling controleert of een stempel zet, telt niet. Wie de goedgekeurde tekst achteraf nog door AI laat herschrijven of inkorten, verliest de uitzondering.
  • Vertalingen. De goedkeuring van de brontekst geldt niet automatisch voor de vertalingen. Een rapport dat in het Nederlands is goedgekeurd en daarna met AI naar het Frans of Engels is vertaald, vraagt een eigen inhoudelijke review per taalversie.
  • Timing. Voor tekst telt de publicatiedatum. Tekst die vóór 2 augustus 2026 met AI is gemaakt maar later wordt gepubliceerd, valt dus ook onder de regels. Dat geldt bijvoorbeeld voor een jaarverslag dat deze zomer is voorbereid en in 2027 verschijnt.
  • Meldplicht voor beeld. Realistische AI-beelden van bestaande personen, plaatsen, objecten of gebeurtenissen gelden als deepfake en moet je labelen. Een AI-foto van "onze fabriek met zonnepanelen" valt daar ook onder.
  • Het watermerk. AI-aanbieders moeten hun output machineleesbaar markeren. Dat is hun verplichting, niet de jouwe, en het vervangt het zichtbare label niet. Een watermerk zegt bovendien niets over de juistheid van wat je schrijft.
  • Wat is uitgesteld. Het uitstel geldt vooral voor hoog-risicosystemen, met nieuwe deadlines op 2 december 2027 en 2 augustus 2028. Voor de meeste lezers is dat niet relevant, maar het verklaart de verwarring.

‍

De Commissie werkt dit uit in haar richtsnoeren over transparantie van AI-gegenereerde inhoud van 20 juli 2026.

Waar het in de praktijk misloopt

Het grootste risico zit zelden in het (al dan niet bewust) weglaten van het label. Het zit in wat de AI-tool inhoudelijk schrijft, en dat verschilt per type publicatie.

‍

  • EmpCo (iedereen met B2C-communicatie). AI-tools produceren standaard vage, algemene duurzaamheidstaal zoals "milieuvriendelijk" of "klimaatbewust". Dat is precies het soort claims dat sinds 27 september 2026 in B2C niet meer mag zonder erkende uitstekende milieuprestatie. Omdat duurzaamheidsclaims in productteksten ook onder de meldplicht van de AI Act vallen, raken beide regels elkaar hier rechtstreeks. Lees meer in onze recentste EmpCo-insight.
  • CSRD-rapportering (CSRD-plichtige bedrijven). Een auditor wil herleidbare data en onderbouwde keuzes. AI-output zonder bronvermelding, met verzonnen cijfers of met verkeerd geïnterpreteerde datapunten kost achteraf meer werk dan hij bespaart. Een duurzaamheidsrapport valt onder de meldplicht, maar de Commissie toont met haar eigen voorbeeld dat een grondige review door de juiste professionals volstaat om geen label te moeten plaatsen.
  • VS-rapportering (vrijwillig rapporterende bedrijven). Een rapport volgens de Voluntary Standard (voorheen VSME) hergebruik je richting klanten en bank. Fouten verspreiden zich dus over je hele keten.
  • Ketenvragenlijsten zoals EcoVadis (leveranciers). Generieke AI-antwoorden zonder bewijsstukken scoren slecht. Lees meer in onze EcoVadis-insight.
  • Meertalige publicaties (vooral Belgische bedrijven). Wie in het Nederlands, Frans en Engels publiceert en de vertalingen met AI maakt, heeft per taalversie een eigen inhoudelijke review nodig. Daarnaast sluipen bij vertaling makkelijk nuances in claims die in de brontekst wel klopten.
  • Beeld (iedereen). AI-beelden die een duurzame realiteit suggereren die er niet is, vallen onder de labelplicht van de AI Act en kunnen daarnaast misleidend zijn onder EmpCo.

Hoe pak je het wél aan?

Gebruik AI voor het werk waar het goed in is, en houd menselijke expertise op de plaatsen waar het fout kan lopen.

‍

Waarvoor AI goed werkt: een eerste structuur, samenvatten, herschrijven en een eerste vertaling.

Waar menselijke expertise nodig blijft: claims, cijfers en data, materialiteitskeuzes en de eindredactie.

Hoe een eindredactie eruitziet die standhoudt: een benoemde verantwoordelijke met inhoudelijke kennis, factchecking die op papier staat, publiek vindbare gegevens van wie de redactionele verantwoordelijkheid draagt, en geen AI-ingreep meer na de goedkeuring.

Hoe Pantarein je helpt

Schrijf je zelf met AI, dan blijft jouw tekst de basis: we schrijven hem niet van nul af aan opnieuw. Wij sluiten aan waar jouw tekst onze inhoudelijke blik het meest nodig heeft.

‍

  • Inhoudelijke review van je rapport of teksten. Je stelt de tekst zelf op, wij lezen hem inhoudelijk na. Dat omvat een factcheck op cijfers en bronnen, een screening van duurzaamheidsclaims onder EmpCo en een gedocumenteerd reviewspoor dat je kunt gebruiken richting auditor en ter onderbouwing van je redactioneel proces.
  • Taalkundige eindredactie. AI-teksten zijn vaak correct maar vlak, herhalend en generiek, en klinken in het Nederlands of Frans regelmatig vertaald. Onze eindredactie maakt er een helder, vlot leesbaar en consistent geheel van, in de toon van jouw organisatie. Zo leest je rapport als het verhaal van je bedrijf, en niet als een standaardtekst.
  • Review per taalversie. We lezen je Franse en Engelse versies apart na, zodat claims en nuances in elke taal overeind blijven.
  • Begeleid zelf schrijven. Wij leveren de structuur, het dataframework en de schrijfrichtlijnen, jij vult aan met AI, en wij doen de eindreview. Zo houd je het werk in eigen huis zonder de kwaliteit uit handen te geven.
  • Doorlopende review van je duurzaamheidscommunicatie. Claims, persberichten, websiteteksten en antwoorden op vragenlijsten komen het hele jaar door. Met een vaste afspraak leggen we ze voor publicatie naast je rapport, zodat wat je communiceert en wat je rapporteert met elkaar overeenkomt.
  • Het werk vóór het schrijven. Materialiteit, data, methodologie en doelstellingen bepalen wat er in je rapport hoort. Daar blijft menselijke expertise het verschil maken, en daar helpen we je verder.

‍

De redactionele verantwoordelijkheid voor je publicatie blijft altijd bij jouw organisatie. Onze review helpt je de voorwaarden daarvoor inhoudelijk te onderbouwen en te documenteren.

‍

Hoe wij zelf met AI werken. Ook wij gebruiken AI-tools, bijvoorbeeld om sneller een eerste structuur of samenvatting te maken. Elke tekst die we opleveren, wordt inhoudelijk nagelezen en gefactcheckt door een consultant met kennis van het onderwerp.

Tot slot

AI is een krachtig hulpmiddel om sneller te rapporteren en te communiceren. De inhoud blijft jouw verantwoordelijkheid, en een grondige menselijke review helpt je om aan de AI Act en aan EmpCo tegelijk te voldoen.

‍

Heb je duurzaamheidsteksten of een duurzaamheidsrapport met AI opgesteld? We bekijken ze graag samen met jou. Neem contact op of ontdek ons EmpCo-aanbod.