CBAM: van nieuwe klimaatregel naar strategisch voordeel

Het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) is volledig van kracht. Voor bedrijven met internationale waardeketens betekent dat: hogere importkosten, nieuwe rapportageverplichtingen en leveranciers die steeds vaker om CO₂-data gevraagd worden. Maar CBAM is meer dan een compliance-uitdaging. Wie het goed aanpakt, bouwt er een concurrentievoordeel mee op.

‍

In dit artikel leggen we uit wat CBAM concreet inhoudt, wie er door geraakt wordt en hoe je er strategisch mee aan de slag gaat.

March 19, 2026

door

Katelijne Norga

Governance

Wat is CBAM – en waarom bestaat het?

CBAM koppelt een koolstofprijs aan bepaalde geïmporteerde producten op basis van de CO₂-uitstoot die vrijkomt bij hun productie. Het mechanisme werkt via certificaten: importeurs moeten CBAM-certificaten aankopen die overeenkomen met de embedded emissies in hun producten.

‍

Met CBAM wil de EU carbon leakage voorkomen: het risico dat productie verhuist naar landen met minder strenge klimaatregels, waardoor de globale uitstoot niet daalt. In één beweging beschermt het systeem Europese producenten die via het EU ETS al CO₂-kosten dragen tegen goedkope, CO₂-intensieve import.

Wie valt onder CBAM?

De huidige scope omvat sectoren met een hoge uitstootintensiteit: staal en ijzer, aluminium, cement, meststoffen, waterstof en elektriciteit. De kans is groot dat CBAM de komende jaren uitbreidt naar downstream producten zoals auto-onderdelen, machines en chemicaliën.

‍

Belangrijk: importeurs die minder dan 50 ton CBAM-producten per jaar invoeren (totaal over alle productcategorieën heen), vallen buiten de directe verplichting. Dat lijkt misschien veel als ondergrens, maar in de praktijk zijn de meeste significante importstromen groter. Bovendien dekt die groep van grotere importeurs naar schatting 99% van alle embedded emissies die de wet wil reguleren.

‍

Drie groepen worden rechtstreeks of onrechtstreeks geraakt:

‍

Importeurs die CBAM-goederen in de EU invoeren, zijn rapporteringsplichtig en moeten certificaten aankopen.
Leveranciers buiten de EU die naar Europa exporteren worden indirect geïmpacteerd via de eisen die hun Europese klanten aan hen stellen. Zij moeten zich ook aanmelden in het CBAM-portaal.
Downstream bedrijven – afnemers van CBAM-producten – worden geconfronteerd met kostenstijgingen die hun leveranciers aan hen doorrekenen. Een productiebedrijf dat stalen onderdelen inkoopt, een bouwbedrijf dat cement afneemt: beiden voelen CBAM in hun inkoopprijs.

Van overgangsfase naar financiële verplichting

De overgangsfase van 2023 tot eind 2025 draaide om leren: kwartaalrapportering van embedded emissies, zonder financiële verplichting. Die fase is voorbij.

‍

Sinds januari 2026 gelden de definitieve regels. Importeurs rapporteren jaarlijks en leveren CBAM-certificaten in die overeenkomen met de embedded CO₂-emissies in hun producten – voor het eerst in 2027 (uiterlijk op 30 september 2027) voor emissies uit 2026. De certificaatprijs is gekoppeld aan de EU ETS – momenteel € 60 tot € 80 per ton CO₂. Die prijs staat bovendien onder opwaartse druk: de EU ETS bouwt de gratis emissierechten voor Europese producenten geleidelijk af, waardoor de koolstofprijs naar verwachting verder stijgt. Voor importeurs die CBAM-certificaten moeten aankopen, betekent dat toenemende financiële blootstelling.

‍

Een rekenvoorbeeld: Import van 1.000 ton staal met een emissie-intensiteit van 2 ton CO₂ per ton staal = 2.000 ton CO₂. Bij € 70 per ton: € 140.000 aan extra kosten. Die kost sijpelt door in de keten en vertaalt zich in hogere inkoopprijzen, druk op marges en commerciële impact.

‍

Belangrijk: importeurs kunnen een aftrek krijgen als hun leveranciers aantoonbaar al CO₂-kosten hebben betaald via een carbon pricing mechanisme in hun thuisland. Zonder bewijsstukken is die aftrek niet mogelijk. Een overzicht van landen met actieve carbon pricing mechanismen vind je op het Carbon Pricing Dashboard van de Wereldbank. Wie zijn leveranciersdata op orde heeft, bespaart kosten.

Drie uitdagingen waar bedrijven tegenaan lopen

1. Datatransparantie

‍

Betrouwbare emissiedata verzamelen van leveranciers – vaak in andere continenten – is complexer dan het klinkt. Leveranciers gebruiken andere methodieken, hebben niet altijd betrouwbare CO₂-data, of zijn nietbereid om gevoelige productie-informatie te delen. Werken met standaardwaarden is toegestaan, maar leidt doorgaans tot hogere certificaatkosten.

‍

2. Supply chain-strategie

‍

CBAM dwingt bedrijven om leveranciers niet alleen op prijs en kwaliteit te beoordelen, maar ook op CO₂-intensiteit. Dat roept strategische vragen op: blijf je bij bestaande leveranciers en draag je de CBAM-kost? Investeer je in gezamenlijke reductietrajecten? Of schakel je over op groenere alternatieven, die vaak duurder zijn maar een lagere CBAM-last meebrengen?

‍

3. Financiële en commerciële impact

‍

CO₂-kosten integreren in prijsmodellen en offertes is voor veel bedrijven nieuw terrein. Wie dat niet proactief doet, wordt verrast – door leveranciers die kosten doorrekenen, of door klanten die een CBAM-toeslag niet hadden verwacht.

Waarom CBAM een kantelpunt is voor inkoop en ESG

CBAM maakt CO₂-prestaties economisch relevant op een manier die eerder alleen in vrijwillige duurzaamheidsrapporten zichtbaar was. Dat heeft drie structurele gevolgen.

‍

CO₂ wordt een aankoopcriterium. Niet alleen prijs en kwaliteit, maar ook emissie-intensiteit bepaalt voortaan leverancierskeuzes. Inkoopafdelingen moeten de CO₂-voetafdruk integreren in prijsvragen en leveranciersevaluaties.

‍

Ketenrelaties worden strategischer. Bedrijven moeten nauwer samenwerken met leveranciers rond data-uitwisseling en gezamenlijke reductietrajecten. Dat vraagt langetermijnrelaties en wederzijds vertrouwen.

‍

Klimaat wordt een concurrentiefactor. Bedrijven met een lage CO₂-intensiteit in hun keten krijgen een structureel voordeel: lagere CBAM-kosten, een sterkere marktpositie en een hogere aantrekkingskracht voor klanten met eigen klimaatdoelen.

Hoe bereid je je vandaag best voor?

Een sterke CBAM-aanpak combineert drie elementen:

‍

Inzicht in de regelgeving. Begrijp wat vandaag verplicht is en wat er morgen mogelijk bijkomt. Monitor EU-updates en implementerende verordeningen.

‍

Datamaturiteit. Verzamel betrouwbare emissiedata op ketenniveau. Investeer in leveranciersengagement, datavalidatie en -systemen. Beschouw standaardwaarden als een tijdelijke oplossing, niet als eindpunt. Houd daarbij ook rekening met de verificatieverplichting: embedded emissies moeten worden geverifieerd door een geaccrediteerde derde partij. Ga tijdig in gesprek met erkende verificatoren, want de vraag naar deze diensten neemt snel toe.

‍

Strategische integratie. Integreer klimaat in je aankoopprocessen, financieel management en strategie. Maak CBAM onderdeel van je bredere ESG- en businessstrategie.

‍

Praktische eerste stappen:

‍

Identificeer welke producten en materialen onder CBAM vallen
Breng je huidige leveranciers en hun CO₂-intensiteit in kaart
Start de dialoog met key suppliers over data-uitwisseling
Bereken de potentiële CBAM-kosten
Evalueer alternatieve sourcing-opties
Integreer CBAM in contracttemplates en aankoopprocessen

Conclusie: van compliance naar concurrentievoordeel

CBAM is geen puur douane- of complianceverhaal. Het is een signaal dat CO₂-prestaties een structurele factor worden in internationale handel en concurrentievermogen – en die druk neemt toe. Naarmate de EU ETS de gratis emissierechten voor Europese producenten verder afbouwt, stijgt de onderliggende koolstofprijs. Dat maakt een proactieve aanpak niet alleen verstandig, maar steeds urgenter.

‍

De impact gaat verder dan importkosten. CBAM dwingt bedrijven om klimaat te integreren in sourcing, financiële planning, leveranciersrelaties en productstrategie. Bedrijven die dat vandaag strategisch aanpakken, bouwen veerkracht, marktrelevantie en toekomstwaarde op.

Veel bedrijven onderschatten nog hoe sterk CBAM hun supply chain en kostenstructuur kan beïnvloeden. Een gerichte impactanalyse geeft je in 2 tot 3 weken inzicht in welke producten en leveranciers het hoogste risico vormen – en welke acties het meeste opleveren.

→ Vraag de CBAM-impactanalyse aan

→ Plan een gratis kennismakingsgesprek

CBAM: van nieuwe klimaatregel naar strategisch voordeel

Wat is CBAM – en waarom bestaat het?

Wie valt onder CBAM?

Van overgangsfase naar financiële verplichting

Drie uitdagingen waar bedrijven tegenaan lopen

Waarom CBAM een kantelpunt is voor inkoop en ESG

Hoe bereid je je vandaag best voor?

Conclusie: van compliance naar concurrentievoordeel

Meest recent

CBAM: van nieuwe klimaatregel naar strategisch voordeel

Waarom CO₂-targets nog geen klimaatstrategie zijn

Dubbele materialiteitsanalyse: van check-box naar strategisch kompas

CBAM: van nieuwe klimaatregel naar strategisch voordeel

Wat is CBAM – en waarom bestaat het?

Wie valt onder CBAM?

Van overgangsfase naar financiële verplichting

Drie uitdagingen waar bedrijven tegenaan lopen

Waarom CBAM een kantelpunt is voor inkoop en ESG

Hoe bereid je je vandaag best voor?

Conclusie: van compliance naar concurrentievoordeel

Deel dit artikel

Meest recent

CBAM: van nieuwe klimaatregel naar strategisch voordeel

Waarom CO₂-targets nog geen klimaatstrategie zijn

Dubbele materialiteitsanalyse: van check-box naar strategisch kompas