Water is voor veel bedrijven nog een blinde vlek. Het staat niet bovenaan de strategische agenda, het krijgt geen eigen beleidslijn en het risico wordt pas zichtbaar als het te laat is – bij een droge zomer, een beperking op grondwaterwinning of een leverancier die zijn productie moet afschalen. Voor een groeiende groep bedrijven vraagt water vandaag al om strategische aandacht en actie.
Vlaanderen behoort tot de waterarmste regio's van Europa. Volgens de Aqueduct Water Risk Atlas van het World Resources Institute overtreft de watervraag in Vlaanderen nu al structureel het beschikbare aanbod. We leven in een regio met een negatieve waterbalans – en de druk op het grondwater neemt jaar na jaar toe.
De oorzaken zijn meervoudig en versterken elkaar. Intensieve landbouw en industrie vragen veel water. De bebouwde oppervlakte is hoog, waardoor regenwater slecht in de bodem doordringt. En klimaatverandering zorgt voor extremen aan beide kanten: hevigere regenbuien die onze rivieren en rioleringsnet overbelasten, en langere periodes van droogte die onze waterreserves uitputten. De droge zomers van 2017, 2018 en 2022 waren geen uitzonderingen, maar een voorbode van een structurele trend.
Voor bedrijven die in hun productieproces afhankelijk zijn van water – denk aan voeding en dranken, chemie, farmaceutica, textiel, papier en meer – vertaalt dit zich in concrete bedreigingen: droogterisico's, beperkingen op grondwaterwinning, strengere lozingsnormen en stijgende kosten voor waterinname en -verwerking.
Wie enkel naar het waterverbruik op de eigen productiesite kijkt, ziet slechts een deel van het plaatje. Een deel van het waterrisico schuilt vaak verder stroomopwaarts – bij leveranciers van grondstoffen, ingrediënten of halffabricaten, dikwijls gevestigd in regio's met een hoge waterstress. Een suikerleverancier die kampt met droogte. Een grondstofproducent in een waterarme regio die zijn productie moet afschalen. Een verpakkingsproducent die te maken krijgt met strengere water- en lozingsvoorschriften. Al deze schakels hebben een impact op de continuïteit van je bedrijf.
Steeds meer rapportagekaders en internationale standaarden maken dit expliciet. De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de bijhorende ESRS E3-standaard vereisen dat bedrijven niet alleen hun eigen watergebruik in kaart brengen, maar ook de afhankelijkheden en impacts doorheen de volledige waardeketen analyseren. Materialiteit is hier het sleutelwoord: als water relevant is voor uw activiteiten of die van uw leveranciers, dan is het een thema dat u niet kunt negeren in uw rapportering.
Water als CSRD-thema behandelen louter als een compliance-oefening is een gemiste kans – en een risico op zich. Bedrijven die vandaag geen greep krijgen op hun watergebruik, -afhankelijkheid en -risico's, negeren belangrijke kwetsbaarheden in bedrijfsmodel.
De fysieke risico's zijn reëel: productieonderbrekingen door waterschaarste of overstromingen, hogere operationele kosten door stijgende waterinname- en zuiveringskosten, en problemen met vergunningen naarmate de regelgeving aanscherpt. Ook de transitierisico's zijn relevant: reputatieschade bij klanten die steeds hogere duurzaamheidseisen stellen, verlies van leverancierscontracten en toenemende druk van investeerders die ESG-prestaties nauwlettend opvolgen. Kortom: water is niet langer een thema voor de milieudienst alleen. Het vraagt aandacht in de boardroom en een doordachte strategie.
Dat waterrisico een heel concrete impact kan hebben op een voedingsbedrijf, illustreert de samenwerking van Pantarein met Astra Sweets, de snoepgoedfabrikant uit Turnhout.
Voor Astra Sweets is water essentieel in het productieproces. Met de groeiende bewustwording rond waterstress in Vlaanderen besloot het bedrijf om zijn watergebruik grondig te laten analyseren – niet enkel op de eigen productiesite, maar ook doorheen de volledige waardeketen.
Pantarein bracht in een eerste stap de waterimpacts, afhankelijkheden en klimaatgerelateerde risico's in kaart. Uit de analyse bleek dat de directe impact van Astra Sweets op de regionale watervoorraad beperkt is, maar dat de afhankelijkheid van beschikbaar, zuiver water aanzienlijk is. Op basis van die inzichten stelde Pantarein een adaptatieplan op met strategische aanbevelingen, gerichte maatregelen en een concreet waterbeleid met vier prioriteiten: efficiënt watergebruik, preventie van verontreiniging, duurzaam waterbeheer en klimaatadaptatie. Voor elke prioriteit werden doelstellingen, beleidslijnen, verantwoordelijkheden en KPI's uitgewerkt.
Parallel onderzocht zusterbedrijf Pantarein Water de technische toekomstscenario's: de zuivering van afvalwater met hoog suikergehalte gekoppeld aan energierecuperatie, en de verplichte recuperatie van regenwater. Scenario's die niet alleen de waterstress kunnen verlichten, maar ook kostenbesparend werken op lange termijn.
"Dankzij de grondige analyse van Pantarein hebben we vandaag onderbouwde inzichten die onze strategische besluitvorming versterken," aldus Jan Verhaert, Project Management Officer bij Astra Sweets.
Water is een complex thema dat zowel strategische als technische expertise vraagt. Pantarein biedt een unieke combinatie van duurzaamheidsadviseurs en wateringenieurs – een kruisbestuiving die bedrijven toelaat om hun wateruitdaging van a tot z aan te pakken.
Wat we voor u kunnen doen:
Waterimpact- en risicoanalyse: We brengen uw waterafhankelijkheden, -impacts en -risico's in kaart – op uw eigen site én doorheen uw supply chain. Op basis van wetenschappelijke klimaatmodellen en databronnen evalueren we de waarschijnlijkheid en ernst van risico's, en bepalen we wat materieel is voor uw bedrijf.
Wateraudit en haalbaarheidsstudie: We voeren een grondige audit uit van uw waterstromen en -processen, analyseren de samenstelling van uw water en onderzoeken welke technologieën en oplossingen het best passen bij uw bedrijfsproces.
Diverse technologieën voor waterzuivering en -hergebruik: Van membraanfiltratie tot biologische zuivering, van regenwaterrecuperatie tot het hergebruik van gezuiverd afvalwater: Pantarein Water ontwikkelt en implementeert circulaire wateroplossingen die uw waterverbruik reduceren en uw bedrijf weerbaarder maken tegen waterschaarste.
Waterstrategie en -beleid: We vertalen de analyse naar een concreet waterbeleid met heldere prioriteiten, doelstellingen, maatregelen, verantwoordelijkheden en KPI's. Zo heeft u een stevige basis voor strategische besluitvorming en voor rapportering in het kader van CSRD en ESRS E3.
Van strategie tot techniek, van risicoanalyse tot concrete installatie: Pantarein biedt één aanspreekpunt voor alles wat met water te maken heeft.
Waterbeschikbaarheid staat onder druk. De regelgeving scherpt aan. Klanten en investeerders stellen steeds hogere eisen. Bedrijven die nu in hun waterstrategie investeren, bouwen een voorsprong op in veerkracht, compliance en geloofwaardigheid.
Is water een materieel thema voor je bedrijf? Wil je weten welke risico's je loopt en hoe je die kan aanpakken? Neem vrijblijvend contact op met ons team via mail@pantarein.be.
Pantarein is een duurzaamheidsconsultancy gespecialiseerd in ESG-strategie, duurzaamheidsrapportering en klimaatadvies. Zusterbedrijf Pantarein Water ontwikkelt circulaire wateroplossingen voor de industrie.
